Hướng dẫn sử dụng Máy cơ · Bảo quản & sử dụng
Cách sử dụng và bảo quản đồng hồ cổ (vintage)
Đồng hồ cổ (vintage) thường đã trải qua nhiều chục năm, nên gioăng chống nước, dây cót và lớp dạ quang đều không còn như mới. Bài viết hướng dẫn cách đeo, lên cót và cất giữ đồng hồ cổ để giữ được độ bền và giá trị của nó.
Khi nào cần thực hiện?
- Mới mua hoặc được tặng một chiếc đồng hồ cổ.
- Lấy đồng hồ cổ của gia đình ra dùng lại sau nhiều năm cất giữ.
- Đồng hồ cổ chạy sai nhiều, hay dừng hoặc mặt số có dấu hiệu ố.
Hướng dẫn
- Bước 1Kiểm tra trước khi đeo thường xuyên
Đồng hồ cổ chưa rõ lịch sử bảo dưỡng nên được thợ kiểm tra và bảo dưỡng trước khi đeo hằng ngày, vì dầu cũ đã khô có thể làm chi tiết mòn nhanh. - Bước 2Coi như đồng hồ không chống nước
Dù từng có chỉ số chống nước, gioăng của đồng hồ cổ thường đã lão hóa. Hãy tránh nước hoàn toàn: tháo đồng hồ khi rửa tay, đi mưa, tắm hay bơi. - Bước 3Lên cót nhẹ nhàng
Xoay núm chậm, đều tay và dừng ngay khi cảm thấy lực cản ở đồng hồ lên cót tay. Không kéo núm hay xoay mạnh vì ty núm và bánh răng lâu năm có thể đã mòn. - Bước 4Đeo cẩn thận
Đồng hồ cổ có thể không có hoặc chỉ có bộ phận giảm chấn đơn giản, nên tháo ra khi chơi thể thao hay làm việc nặng. Kính mica cũ và tai dây cũng dễ hư hơn đồng hồ mới. - Bước 5Không động vào lớp dạ quang cũ
Đồng hồ sản xuất đến khoảng thập niên 1960 có thể dùng dạ quang chứa radium (chất phóng xạ); các đời sau thường dùng tritium, nay hầu như đã hết sáng. Lớp dạ quang cũ dễ bong vụn, không nên cạy, chà hay tự làm mới. - Bước 6Cất giữ nơi khô ráo
Để đồng hồ trong hộp có lót mềm, nơi khô ráo, tránh ẩm, nắng trực tiếp và từ trường. Ở nơi ẩm, dùng gói hút ẩm và thay định kỳ. - Bước 7Giữ giấy tờ và chi tiết gốc
Lưu lại hộp, giấy tờ, phiếu bảo dưỡng và các chi tiết gốc được thay ra. Khi sửa, hãy nói rõ với thợ nếu bạn muốn giữ nguyên bản tối đa.
Lưu ý
- Mặt số ố, kim ngả màu theo thời gian là nét đặc trưng của nhiều đồng hồ cổ; phục hồi có thể làm giảm tính nguyên bản, nên cân nhắc trước khi làm.
- Linh kiện thay thế cho đồng hồ cổ có thể khan hiếm, nên việc sửa chữa đôi khi phải chờ tìm được chi tiết phù hợp.
- Hạn chế đánh bóng vỏ đồng hồ cổ để giữ đường nét gốc.
- Đồng hồ quartz đời đầu cũng cần lưu ý: pin hết để lâu trong máy có thể chảy rò, nên tháo pin khi cất lâu.
Không nên
- Không đeo đồng hồ cổ khi rửa tay, tắm, bơi hoặc đi mưa.
- Không lên cót mạnh tay hoặc cố vặn tiếp khi đã thấy lực cản.
- Không tự mở đáy, cạy kính hay chạm vào lớp dạ quang cũ.
- Không đeo đồng hồ cổ khi chơi thể thao hoặc làm việc nặng.
Câu hỏi thường gặp
Dạ quang radium trên đồng hồ cổ có nguy hiểm không?
Khi đồng hồ còn kín, nguyên vẹn, rủi ro chủ yếu đến từ bụi dạ quang bong ra khi vỏ bị mở hoặc kính bị vỡ. Vì vậy không nên tự mở đồng hồ hay cạy dạ quang; việc này nên để thợ có kinh nghiệm xử lý.
Đồng hồ cổ có cần bảo dưỡng thường xuyên hơn không?
Không nhất thiết, nhưng nên bảo dưỡng trước khi đeo thường xuyên nếu chưa rõ lịch sử. Sau đó theo dõi độ chính xác và thời gian trữ cót để biết khi nào cần bảo dưỡng tiếp.
Có nên thay mặt số, kim mới cho đồng hồ cổ không?
Tùy mục đích. Nếu muốn giữ giá trị sưu tầm, thường nên giữ chi tiết gốc dù đã ố; nếu chỉ cần dễ đọc khi dùng, có thể phục hồi hoặc thay nhưng nên giữ lại chi tiết cũ.