Bezel là gì? Phân biệt chức năng từng loại vành bezel

Vành bezel là một trong những yếu tố quan trọng của đồng hồ. Vậy bezel là gì? Chúng có những loại nào và được làm từ những chất liệu gì? Cùng Bác Sĩ Đồng Hồ tìm hiểu trong bài viết này.

Bezel là gì?

Vành bezel là viền trên cùng bao quanh mặt kính của đồng hồ. Bộ phận này được xem là cách dễ dàng nhất để bổ sung thêm chức năng mới mà không cần tinh chỉnh bộ máy, một công việc thường phức tạp và tốn kém. Bề mặt vành bezel sẽ in hoặc khắc những chữ số hoặc vạch số, có thể xoay theo 1 chiều, 2 chiều hoặc cố định. 

Có nhiều loại vành bezel khác nhau và mỗi loại sẽ đi kèm với một chức năng cụ thể. Nếu biết cách sử dụng, chúng sẽ mang tới những tính năng rất hữu ích như đo thời gian lặn, đo thời gian một vòng đua, đếm xung, tính toán số vòng đua, đo tốc độ và đo khoảng cách,…

Vành bezel là viền trên cùng bao quanh mặt kính của đồng hồ

Lịch sử ra đời của vành bezel

Ban đầu, vai trò chính của bezel chỉ đơn giản là bảo vệ mặt đồng hồ. Chúng được làm cố định và thậm chí còn đính thêm đá quý để tăng giá trị cho cỗ máy.

Từ những năm 1950s, các nhà chế tác đồng hồ đã nhận thấy vành bezel là bộ phận hoàn hảo giúp tích hợp thêm các chức năng mà không làm phức tạp hóa bộ máy đồng hồ. Tuy nhiên, vành bezel đã từng xuất hiện trước đó vào năm 1937 trên chiếc đồng hồ Rolex Zerographe Ref.3346. Thương hiệu đã sử dụng vành bezel cho phép xoay được trên chiếc đồng hồ lặn cổ xưa thời bấy giờ. 

Kể từ đó, vành bezel xoay đã trở thành một bộ phận tất yếu của tất cả các mẫu đồng hồ lặn. Chúng thậm chí còn được đưa vào tiêu chuẩn quốc tế ISO-6425 dành cho đồng hồ lặn. 

Bên cạnh đó, Longines là cái tên nổi bật khác đã sử dụng vành bezel có khung xoay bên trong trên những chiếc đồng hồ của mình. Chúng có chức năng điều hướng và điều chỉnh chính xác khi thực hiện lặn. Vào thời điểm chiến tranh thế giới thứ II cũng là lúc hoàn thiện hơn các chức năng của vành bezel trên những chiếc đồng hồ quân đội và hàng không.

Đến năm 1970, Omega cho ra mắt dòng đồng hồ Plongeur Professionel với thiết kế tinh tế, sang trọng lại trang bị một nút bấm bảo vệ vòng Bezel an toàn và tối ưu hơn so với những thế hệ trước.

Vành bezel xuất hiện trước đó vào năm 1937 trên chiếc đồng hồ Rolex Zerographe Ref.3346

Chất liệu vành bezel

Chất liệu của bezel có thể ảnh hưởng đến độ bền, vẻ ngoài và thậm chí cả trọng lượng của đồng hồ. Do đó, các nhà sản xuất đã thử nghiệm nhiều loại khác nhau. Mỗi loại mang đến những lợi ích là thẩm mỹ riêng cho đồng hồ.

• Thép không gỉ: Đây là chất liệu thường thấy nhất vì độ bền và có khả năng chống ăn mòn, trầy xước cao.
• Ceramic: Chất liệu này ngày càng trở nên phổ biến nhờ đặc tính chống trầy xước và chống phai màu. Lớp hoàn thiện sáng bóng, đẹp mắt và đầy màu sắc của chúng mang đến nét hiện đại trên các thiết kế đồng hồ.
• Titanium: Titan có độ bền và nhẹ hơn thép không gỉ 316L tới 40%. Đây là chất liệu lý tưởng cho dòng đồng hồ thể thao và kỹ thuật.
• Vàng: Dù là vàng vàng, vàng trắng hay vàng hồng thì những vành bezel sử dụng chất liệu này đều toát lên vẻ sang trọng vốn có. Tuy nhiên, chất liệu cần được bảo dưỡng cẩn thận để duy trì độ sáng bóng của chúng.
• Nhôm: Nhôm là giải pháp bổ sung cho thép, mặc dù không bền nhưng có thể dễ dàng thay thế. Bề mặt nhôm dễ bị oxy hóa nên sẽ biến đổi màu sau thời gian sử dụng.
• Sợi carbon: Đây là minh chứng cho sự đổi mới hiện đại, mang lại vẻ ngoài sắc sảo cho đồng hồ. Với kết cấu độc đáo, sợi carbon có độ cứng cao, độ bền kéo cao và trọng lượng thấp, thu hút những người tìm kiếm phong cách thẩm mỹ thể thao, hiện đại.

Lớp hoàn thiện sáng bóng, đẹp mắt của vành bezel trên đồng hồ Hublot

Cơ chế khung bezel

Vành bezel được thiết kế cố định hoặc xoay, tùy mục đích sử dụng.

Bezel cố định: Loại viền này được thiết kế nhằm mục đích trang trí, mang lại sự đơn giản cho đồng hồ. Đôi khi, nó cũng chứa các thông tin bổ sung như Pulsometer hay Telemeter.

Bezel xoay cho phép theo dõi thời gian đã trôi qua hoặc hiệu suất của các phép tính cụ thể

• Bezel xoay 1 chiều được sử dụng chủ yếu trên đồng hồ lặn. Thiết kế xoay ngược chiều kim đồng hồ nhằm hạn chế khả năng rủi ro khi bezel vô tình dịch chuyển. Điều này giúp rút ngắn thời gian lặn, tăng khả năng an toàn cho người sử dụng.
• Bezel xoay 2 chiều được phi công và khách du lịch sử dụng khi họ quan sát múi giờ khác nhau hoặc thực hiện tính toán điều hướng.

Bezel cố định được thiết kế nhằm mục đích trang trí, mang lại sự đơn giản cho đồng hồ

Chức năng vành bezel

Vành bezel có rất nhiều loại và đảm nhận nhiều chức năng khác nhau.

Vành bezel trơn và có rãnh

Không phải vành bezel nào cũng đảm nhiệm chức năng cho đồng hồ. Rất nhiều vành bezel được thiết kế chỉ vì “tầm ảnh hưởng từ lịch sử”. Do đó, nhà sản xuất sẽ thiết kế chúng có dạng trơn hoặc có rãnh và thường sẽ được làm cố định. Loại vành bezel này có thể thiết kế dày hoặc mỏng và thậm chí còn đính thêm kim cương ở một số mẫu đồng hồ phiên bản đặc biệt.

Vành bezel đính đá rainbow trên đồng hồ Rolex

Vành bezel Tachymeter

Tachymeter là một trong những chức năng phổ biến được ứng dụng vào vành bezel. Chúng sẽ được thiết kế cố định và không xoay được, giúp đo lường chính xác mỗi phút/ giờ. Chức năng này cũng cho phép người đeo đo lường được khoảng cách và tốc độ khi cần.

Ví dụ: Sử dụng tính năng Tachymeter để đo vận tốc của một ôtô đang chạy, bạn biết khoảng cách từ điểm bắt đầu với đích là 2km.

Chỉnh kim giây Chronograph về vị trí số 0 giờ. Khi xe xuất phát ở vị trí A, bạn ấn bắt đầu để kim giây quay, khi xe đi đến đích là điểm B bạn nhấn kết thúc. Kim giây dừng lại chỉ thời gian trên mặt số trung tâm và chỉ tốc độ km/h của chiếc ô tô ở trên vòng Bezel.

Vành bezel có chức năng Tachymeter được thiết kế cố định và không xoay được, giúp đo lường chính xác mỗi phút / giờ

Vành bezel Pulsometer

Pulsometer là chức năng hiếm thấy trên một chiếc đồng hồ đeo tay. Nó sẽ thường được tích hợp trên những chiếc đồng hồ chuyên dụng dành cho bác sĩ. Đây là chức năng đã được xuất hiện từ những năm 1920. Nó giúp bác sĩ có thể chính xác nhịp tim của bệnh nhân. Cách thức hoạt động của Pulsometer khá tương tự như Tachymeter nhưng khó sử dụng và phức tạp hơn.

Ví dụ: 

• Bước 1: Sử dụng tính năng chronograph, cài đặt một con số được xác định từ trước, thường là 15 hoặc 30.
• Bước 2: Đọc giá trị kim Chronograph trên thang Pulsometer chính bằng với nhịp tim trên phút của người đo.

Chức năng Pulsometer giúp bác sĩ có thể chính xác nhịp tim của bệnh nhân

Vành bezel Telemeter

Telemeter cũng là một chức năng không quá phổ biến trên một chiếc đồng hồ đeo tay. Nếu không để ý, nhiều người còn nhầm lẫn chức năng này với Tachymeter vì chúng có tên khá tương tự. Tuy nhiên, Telemeter là chức năng giúp đo khoảng cách giữa sự kiện có thể nhìn thấy được và một sự kiện có thể nghe được. 

Ví dụ: Khi nhìn thấy tia chớp, người đeo bắt đầu khởi động chức năng bấm giờ và dừng lại khi nghe thấy tiếng sấm.

Telemeter là chức năng giúp đo khoảng cách giữa sự kiện có thể nhìn thấy được và một sự kiện có thể nghe được

Vành bezel Decimeter / Decimal

Decimeter/ Decimal được phát minh như một sự thay thế cho chức năng Tachymeter trên Speedmaster. Tuy nhiên, vành bezel Decimeter/ Decimal có thiết kế thang đo hiếm gặp hơn, cho phép người đeo chuyển đổi thời gian thành giá trị thập phân.

Cơ chế của Decimeter/ Decimal được sử dụng chủ yếu trong các phép đo khoa học và công nghệ, kết hợp với những cải tiến của đồng hồ đeo tay, khiến cho chức năng này có thể sử dụng dễ dàng hơn.

Vành bezel Decimeter/ Decimal có thiết kế thang đo hiếm gặp hơn, cho phép người đeo chuyển đổi thời gian thành giá trị thập phân

Vành bezel GMT

GMT (Greenwich Mean Time) hay còn được biết đến như UTC/ Coordinated Universal Time. Chức năng này cho phép người đeo có thể biết được thời gian ở một quốc gia có múi giờ khác.

Vành bezel sở hữu chức năng này thường có kích thước lớn hơn, có thể xoay được và có thang đo là 24 giờ. Một số đồng hồ còn có khả năng hiển thị giờ ngày và đêm, vành bezel này còn có thiết kế hai màu lạ mắt.

Chức năng GMT trên vành bezel cho phép người đeo có thể biết được thời gian ở một quốc gia có múi giờ khác

Vành bezel Dive / Count-Up

Count-Up là chức năng thường thấy trên những mẫu đồng hồ lặn. Chức năng này dùng để tính thời gian đã trôi qua. Chức năng Count-Up cực kỳ quan trọng đối với người lặn. Nếu không biết cách sử dụng hay tính toán sai lệch một chút sẽ gây ảnh hưởng đến tính mạng của chính họ vì hết không khí trong khi lặn.

Ngoài ra, vành bezel Count-Up chỉ xoay được một chiều là ngược chiều kim đồng hồ. Điều này giúp đảm bảo vòng không bị tự xoay khi gặp áp lực nước lớn.

Chức năng Dive cực kỳ quan trọng đối với người lặn, dùng để tính thời gian đã trôi qua

Vành bezel Countdown

Countdown là chức năng cho phép người đeo đo lường thời gian còn lại của một sự kiện, hành động. Thang đo trên vành bezel sẽ được đánh dấu ngược lại bắt đầu từ 60 và trở về 0 theo chiều kim đồng hồ. Cơ chế này hoàn toàn ngược lại với Count-Up cho đồng hồ lặn.

Countdown là chức năng cho phép người đeo đo lường thời gian còn lại của một sự kiện, hành động

Vành bezel Yacht-Timer

Yacht-Timer là chức năng được sử dụng phổ biến trên những chiếc đồng hồ chuyên dụng trong việc đua thuyền. Chức năng này được làm ra với mục đích giúp cho các tay đua không bị xuất phát chậm hay hoặc sớm hơn trước khi có tín hiệu bắt đầu cuộc đua thứ hai. Dọc theo cạnh ngoài của vành bezel có một bộ đếm thời gian từ 10 đến 1 trải dài trên 2/3 trên cùng của khung bezel.

Yacht-Timer là chức năng được sử dụng phổ biến trên những chiếc đồng hồ chuyên dụng trong việc đua thuyền

Vành bezel Slide Rule

Slide Rule là một trong những có chế phức tạp và khó sử dụng nhất của vành bezel. Chức năng này từng phổ biến trên những chiếc đồng hồ Breitling Navitimer vào năm 1950s.

Slide Rule cho phép các phi công đo lường được lượng tiêu thụ nhiên liệu, tốc độ gió, khoảng cách cũng như các thước đo tiêu chuẩn khác. Cho đến ngày nay, chức năng này vẫn là một kiến thức cần phải nắm được của những phi công.

Ví dụ 1: Nhân 8 x 14 thì sẽ làm theo những bước sau:

• Đặt vị trí 14 trên bezel xoay đối diện với số 10 (đơn vị chuyển đổi) trên khung bên trong.
• Tìm vị trí 8 trên khung bên trong.
• Đối diện với vị trí số 8 khung bên trong tại bezel xoay chính là kết quả = 112.

Ví dụ 2: Chuyển đổi từ dặm sang km, ta biết 1km = 0.621mile

• Chuyển đổi 200 mile sang km
• Thiết lập trên bezel vị trí 6.21 đối diện với 1 trên khung bên trong.
• Tìm vị trí 2 (200 mile) trên bezel
• Đối diện vị trí 2 trên bezel ở khung bên trong là 3.22 (322km)

Slide Rule cho phép các phi công đo lường được lượng tiêu thụ nhiên liệu, tốc độ gió, khoảng cách cũng như các thước đo tiêu chuẩn khác

Vành bezel Compass

Vành bezel la bàn chứa các chỉ báo hướng đông, tây, nam, bắc và có thể xoay được 2 chiều. Nếu đang ở Bắc bán cầu, bạn chỉ cần xoay vành bezel sao cho hướng Nam nằm giữa kim giờ (trừ đi 1h nếu bạn đang ở Daylight Saving Time) và vị trí 12h. Sau đó, hướng kim giờ của đồng hồ về phía mặt trời để xác định hướng đông tây nam bắc trên vành bezel. Bạn sẽ cần thiết lập lại mỗi giờ một lần để xác định phương hướng.

Vành bezel Compass chứa các chỉ báo hướng đông, tây, nam, bắc và có thể xoay được 2 chiều