Giải mã chức năng Chronograph trên đồng hồ

Điều gì khiến chức năng Chronograph trở nên thu hút với nhiều người chơi đồng hồ. Cùng giải mã trong bài viết này của Thư Viện Đồng Hồ.

Chức năng Chronograph là gì?

Chức năng Chronograph trên đồng hồ dùng để đo khoảng thời gian của một sự kiện nào đó. Nó còn được gọi là Stopwatch hay đồng hồ bấm giờ. Đồng hồ Chronograph cơ bản có kim giây quét độc lập và mặt số phụ. Phiên bản phức tạp hơn sẽ được tích hợp thêm các chức năng bổ sung khác và có thể có nhiều mặt số phụ hơn. Ngoài ra, nhiều đồng hồ Chronograph hiện đại sử dụng vành bezel xoay để kết hợp tính năng đo tốc độ tachymeter 

Thuật ngữ “chronograph” xuất phát từ tiếng Hy Lạp χρονογράφος ( khronográphos ‘ghi lại thời gian’), từ χρόνος ( khrónos ‘thời gian’) và γράφω ( gráphō ‘viết’). Nhiều người không hiểu tại sao nó có chữ “viết” trong đó. Điều này có lẽ xuất phát từ mẫu đồng hồ Chronograph đầu tiên của Nicolas, với cây bút nhỏ được gắn vào chỉ mục để đánh dấu thời gian trôi qua.

Chức năng Chronograph trên đồng hồ dùng để đo khoảng thời gian của một sự kiện nào đó

Lịch sử đồng hồ Chronograph 

Năm 1815, nhà tử vi học người Pháp Louis Moinet đã bắt đầu nghiên cứu một thiết bị có tên Compteur de Tierces, hay “bộ đếm một phần ba”, được Kỷ lục Guinness Thế giới công nhận là “World’s First Chronograph” (“Đồng hồ bấm giờ đầu tiên trên thế giới”). Hoàn thiện vào năm 1816, các chức năng dừng, khởi động và đặt lại thời gian trên đồng hồ bỏ túi này được điều khiển bằng hai nút ấn với kim trung tâm xoay quanh mặt số mỗi vòng một giây.

Được phát minh để sử dụng trong lĩnh vực thiên văn, Compteur de Tierces của Moinet có thể đo thời gian được ghi lại là 1/60 của giây, có bộ máy dao động với tần số đáng kinh ngạc là 30Hz, hay 216.000 vph, một kỳ tích mà những chiếc đồng hồ cơ học thời đó chưa thể đạt được.

Compteur de Tierces của nhà tử vi học người Pháp Louis Moinet

Tuy nhiên, trước đó thì phát minh của Moinet chưa được phát hiện và được Guiness công nhận. Vì vậy, Nicolas Mathieu Rieussec được coi là người đầu tiên chế tác đồng hồ Chronograph và phổ biến rộng rãi trên thị trường. 

Chiếc Chronograph với chỉ báo giây ra đời năm 1821 khi vua Louis XVIII yêu cầu Nicolas tạo ra cỗ máy có thể đo được thời gian trong cuộc đua ngựa. Lời yêu cầu này của nhà vua đã làm thay đổi toàn bộ thế giới thể thao và công nghệ đo lường, mang tính cách mạng không những cho môn đua ngựa mà còn bao gồm các môn thể thao khác.

Cỗ máy Chronograph của Nicolas được đặt bên trong một hộp gỗ với bộ máy lớn bên dưới, bên trên là hai mặt số tráng men có thang đo giây và phút và một kim mỏng có ngòi đầy mực đặt phía trên chúng. Khi cuộc đua bắt đầu, chức năng Chronograph sẽ được kích hoạt. Mỗi con ngựa khi chạy đến đích sẽ được người điều khiển nhấn một nút để đánh dấu mực lên mặt số, do đó ghi lại thời gian về đích của chúng. 

Cỗ máy Chronograph của Nicolas Mathieu Rieussec

Sau chiếc Chronograph của Nicolas, các thợ đồng hồ đã không ngừng cải tiến để tạo ra những biến thể mới với cơ chế bộ máy được nâng cao, kiểu dáng cũng ngày càng đa dạng. Năm 1913, Longines đưa chức năng bấm giờ vào đồng hồ đeo tay với bộ máy Calibre 13.33Z. Cỗ máy đó có độ chính xác đến ⅕ giây.

Năm 1913, Longines đưa chức năng bấm giờ vào đồng hồ đeo tay với bộ máy Calibre 13.33Z

Hai năm sau, Gaston Breitling, người đứng đầu công ty đồng hồ Breitling và là con trai của người sáng lập Leon Breitling, đã thiết kế một chiếc đồng hồ bấm giờ với bộ đẩy riêng biệt để điều khiển các chức năng khởi động, dừng và đặt lại. Vị trí của nút bấm bổ sung góc 2h này sớm trở thành tiêu chuẩn cho nhiều mẫu đồng hồ đeo tay Chronograph sau này.

Đồng hồ Chronograph của Breitling

Đồng hồ Chronograph tiếp tục phát triển trong suốt nửa đầu Thế kỷ 20. Nhu cầu ngày càng tăng lên theo sự phát triển của ngành hàng không và các cuộc thám hiểm không gian của Hoa Kỳ. Cũng trong thời gian này, nhận thấy việc đo thời gian trong các cuộc đua xe và điều hướng tàu ngầm hải quân ngày càng phức tạp hơn, ngành công nghiệp đồng hồ cũng nghiên cứu thêm nhiều loại Chronograph khác như Flyback hay Rattrapante.

Phân biệt 3 loại Chronograph

Rattrapante Chronograph

Rattrapante Chronograph (Double Chronograph, Split-seconds, Chronograph Đôi, Bấm Giờ Giây Đôi) ra đời năm 1923. Loại đồng hồ Chronograph này có hai kim giây phục vụ việc bấm giờ, được đặt chồng lên nhau trên cùng một vị trí để đo hai sự kiện khác nhau.

Thiết kế Rattrapante thường có ba nút bấm Chronograph tại vị trí 2h, 4h và 10h. Cơ chế Rattrapante được thực hiện như sau: bắt đầu đo thời gian kích hoạt bằng cách nhấn vào nút 2 giờ, cả hai kim chronograph sẽ hoạt động cùng lúc. Khi hai kim đang chạy, nhấn vào nút 10h để kim 1 sẽ dừng lại và kim 2 tiếp tục chạy.

cho phép người dùng lưu được khoảng thời gian đầu tiên trong khi vẫn tiếp tục ghi giờ. Khi nhấn nút 10 giờ một lần nữa, kim 1 sẽ đuổi đến vị trí của kim 2, cứ như thế cho tới khi bạn kết thúc việc ghi giờ. Khi kết thúc việc đo thời gian, nhấn nút ở góc 2h để dừng kim Chronograph, trước khi reset nhấn nút góc 10h để 2 kim chập lại thành 1 rồi cuối cùng mới bấm nút 4h để điều khiển kim về vị trí ban đầu.

Khoảng cách giữa kim chronograph chính và kim rattrapante là rất nhỏ và để hoàn thiện chức năng này cần đòi hỏi nhiều kỹ thuật chế tác phức tạp.

Rattrapante Chronograph sử dụng hai kim giây cho phép người dùng lưu được khoảng thời gian đầu tiên trong khi vẫn tiếp tục ghi giờ

Flyback Chronograph

Flyback được kích hoạt bởi nút bấm tại vị trí 2h và dừng lại bằng cách nhấn vào nút đó thêm lần nữa. Để các kim trở về vị trí ban đầu, tiếp tục sử dụng nút bấm tại vị trí 4h. Tuy nhiên, trên đồng hồ Flyback, nếu chức năng Chronograph đang hoạt động, người dùng có thể nhấn vào nút 4h để ngay lập tức bắt đầu một quá trình bấm giờ mới.

Trên đồng hồ Flyback, nếu chức năng Chronograph đang hoạt động, người dùng có thể nhấn vào nút 4h để ngay lập tức bắt đầu một quá trình bấm giờ mới.

Mono-Pusher Chronograph

Mono-Pusher còn gọi là Chronograph một nút bấm. Chỉ với 1 nút duy nhất (thường đặt trên núm chỉnh hoặc vị trí 2 giờ) là có thể thực hiện tất cả các công đoạn bắt đầu, dừng và trở về vị trí ban đầu. Thiết kế một nút bấm này giúp cho chiếc đồng hồ có bộ vỏ trở nên gọn gàng, đẹp mắt hơn. Đặc biệt, một số mẫu còn được tích hợp với núm chỉnh giờ.

Tuy nhiên, người đeo đồng hồ Mono-Pusher không thể tạm dừng thời gian cho một sự kiện nào đó. Nếu muốn thì họ cần phải đặt lại đồng hồ bấm giờ trước khi tiếp tục thời gian của sự kiện khác. Đây là điểm hạn chế của tính năng này. Đó là bởi trong hệ thống Two-Pusher thì một nút bấm có thể được sử dụng để khởi động và dừng đồng hồ bấm giờ nhiều lần, trong khi nút bấm riêng biệt còn lại được sử dụng để đặt lại giờ chronograph.

Chỉ với 1 nút duy nhất là có thể thực hiện tất cả các công đoạn bắt đầu, dừng và trở về vị trí ban đầu trên đồng hồ Mono-Pusher Chronograph

Lưu ý về đồng hồ Chronograph

Kim giây đồng hồ được thiết kế ở mặt số phụ. Trong khi đó, kim giây chronograph sẽ đứng im ở mốc 12 giờ khi không được sử dụng. Điều này khiến nhiều người lầm tưởng là đồng hồ bị hỏng, do đó đã cho chạy kim này liên tục. Điều này là không cần thiết và không nên đối với đồng hồ cơ chronograph, vì sẽ gây tốn cót và để lâu dài sẽ ảnh hưởng đến sự sai lệch của đồng hồ.

Ngoài ra, vì là đồng hồ cơ nên mọi chuyển động sẽ được những bánh răng truyền lực đảm nhận. Chỉ reset vị trí khi mà các kim tính giờ đã dừng (kích hoạt ở nút bấm 2 giờ). Nếu không, nó sẽ ảnh hưởng trực tiếp vào các bánh răng đang chuyển động, tăng khả năng bị vỡ bánh răng. Trừ khi đồng hồ chronograph có tính năng flyback hỗ trợ reset khi đang tính giờ.

Kim giây đồng hồ được thiết kế ở mặt số phụ còn kim giây chronograph ở vị trí trung tâm mặt số

Tính năng bổ sung

Bên cạnh mặt số phụ, một số mẫu đồng hồ Chronograph còn tích hợp thêm các tính năng Tachymeter, Pulsometer, Telemeter,… trên vành bezel. Các thang đo này được sử dụng cùng với kim giây Chronograph trung tâm để thực hiện các loại phép tính cụ thể.

Vành bezel Slide Rule trên đồng hồ Chronograph của Breitling Navitimer